Akcigerde Pihti (Akciger Embolisi, Pulmoner Tromboemboli)

Emboli, kopan kan pihtisidir. Akciger embolisi, akciger atardamarinin kan pihtisi ile tikanmasi sonucu ortaya çikan klinik tablodur. Genellikle bacak, uyluk veya legen kemigi boslugundaki toplardamarlarda olusan pihtidan bir parçanin koparak serbestlesmesi ve kan akimi yönünde akciger atardamarina gelerek burada tikanmaya yol açmasi ile ortaya çikar.

Klinik tablonun siddeti, embolinin boyutuna ve tikanan akciger atardamarinin çapina bagli olarak degisir. Küçük bir pihti gözden kaçabilir veya büyük bir pihti nedeni ile beklenmeyen ani bir ölüm meydana gelebilir.
 
Akciger Embolisi Riski Hangi Durumlarda Yüksektir? 

1- Dolasimin Duraganlastigi Haller:

  • Uzun süreli olarak yatakta hareketsiz kalmayi gerektiren durumlar: Ameliyat sonrasi dönem, yatalak hastalar (felç, uyluk basi kiriklari, kronik agir hastaliklar...)
  • Legen boslugu ve alt uzuvlarda (bacaklarda) dolasimin zayiflamasina yol açan gebelik, batin içi tümörler
  • Kalp yetersizligi
  • Varisler
  • Ileri yas
  • Ciddi süregelen obstrüktif akciger hastaliklari (KOAH)
  • Uzun süreli hareketsiz seyahatler (özellikle uzun otobüs ve uçak yolculuklari) 

2-Asiri Pihtilasma Egilimleri:

  • Kalitsal hastaliklar
  • Kanserler
  • Dogum kontrol ilaçlari, gebelik
  • Bazi kan hastaliklari
  • Bazi böbrek hastaliklari (özellikle asiri protein kaybi ile seyreden)
  • Asiri kilolu olma

Akciger Embolisi Belirtileri Nelerdir?
Küçük embolilerde herhangi bir yakinma olmayabilir, ya da gözden kaçabilecek hafif nefes darliklari, çarpintilar olabilir. Daha büyük embolilerde ani ortaya çikan nefes darligi, çarpinti, gögüs ve yan agrilari, öksürük ve kan tükürme görülebilir. Hatta ana damarin büyük bir pihti ile birden tikanmasi ile ani ölüm ortaya çikabilir.

Akciger Embolisi Tanisi Nasil Konur?

Maalesef hastalik belirtileri çogu kez özgün degildir ve ilk elde yapilan akciger grafisi, EKG, kan sayimi gibi tetkikler normal çikabilmektedir. Risk faktörlerini tasiyan ve yakinmalari olan kisilerde öncelikle akla gelmeli; ilk yapilan tetkiklerle tespit edilemese de akciger embolisi olasiligi her zaman akilda tutularak daha ileri incelemeler yapilip taninin erken konmasi saglanmali ve tedaviye hizla baslanmalidir. Çünkü erken tani hayat kurtaricidir. Bu amaçla diger tetkik yöntemleri olarak, atardamardan kan gazi örnegi alinip oksijende düsme olup olmadiginin tespit edilmesi, ekokardiyografi ile kalbin sag tarafinda bir yüklenme olup olmadiginin ve hatta ana akciger damarinda görülebilir bir pihtinin arastirilmasi, uyluk ve bacak kaslari arasinda yer alan toplardamar kan akiminin doppler ultrasonografi ile incelenmesi, akciger sintigrafisi ile akciger dokusunda solunuma katilan ana damar tikanmasi nedeniyle kanlanamayan alanlarin gösterilmesi, spiral toraks bilgisayarli tomografi ile büyük ve orta boy akciger atardamarlarinda pihtinin ve/veya akciger doku bozunumlarinin ortaya konulmasi yapilir. Manyetik rezonans görüntülemesi, akciger anjiyografisi ile atardamarlar yüksek kalitede görüntülenebilmektedir.

Akciger Embolisi Tedavisi Nasil Yapilir?
Yüksek riskli hastalara tani konulur konulmaz veya ilk iki hafta içinde tani konulan hastalara damardan pihti eritici ilaç tedavisi verilebilir. Bu tedavi uygulamasinin yetersiz kaldigi, olasi zararlari sebebiyle yapilamayan veya daha da yüksek riskli hastalarda ameliyatla atardamar içindeki pihti çikarilabilmektedir. Daha sonra en az alti ay pihtilasmayi azaltici ilaçlar kullanilmaktadir. Bazi yüksek riskli veya tekrarlayici embolisi olan hastalara pihti olusumunu azaltici ilaçlar ömür boyu verilebilir. Pihti atma riski yüksek olan veya sürekli tekrarlayan, uyluk, bacak ve legen kemiklerinde kronik pihti olusan hastalarda, pihti olusumunu azaltan ilaçlarin yani sira kalbe giden karin içinde yerlesik ana toplardamara (vena kava inferior) pihtinin geçisini engelleyen filtre takilabilmektedir.

Akciger Embolisinden Korunmak Için Ne Yapmalidir?

  • Öncelikle uzun süreli hareketsiz kalmaktan kaçinmak gerekir. Uzun süreli seyahatlerde sik sik mola verip hareket yapilmalidir. Uzun uçak yolculuklarinda, çogu kez monitörlerden gösterilen ve oturulan koltukta yapilabilecek egzersizleri yapmak ve tekrar etmek önemlidir.
  • Kan pihtilasmasini arttiran ve dolasimi zayiflatan alkol, sigara tüketiminden uzak durulmalidir.
  • Özellikle sigara içen, 35 yasin üzerindeki bayanlar gebeligi önleyici ilaç kullanimindan kaçinmalidir.

Emboli, kopan kan pihtisidir. Akciger embolisi, akciger atardamarinin kan pihtisi ile tikanmasi sonucu ortaya çikan klinik tablodur. Genellikle bacak, uyluk veya legen kemigi boslugundaki toplardamarlarda olusan pihtidan bir parçanin koparak serbestlesmesi ve kan akimi yönünde akciger atardamarina gelerek burada tikanmaya yol açmasi ile ortaya çikar.

Klinik tablonun siddeti, embolinin boyutuna ve tikanan akciger atardamarinin çapina bagli olarak degisir. Küçük bir pihti gözden kaçabilir veya büyük bir pihti nedeni ile beklenmeyen ani bir ölüm meydana gelebilir.
 
Akciger Embolisi Riski Hangi Durumlarda Yüksektir? 

1- Dolasimin Duraganlastigi Haller:

  • Uzun süreli olarak yatakta hareketsiz kalmayi gerektiren durumlar: Ameliyat sonrasi dönem, yatalak hastalar (felç, uyluk basi kiriklari, kronik agir hastaliklar...)
  • Legen boslugu ve alt uzuvlarda (bacaklarda) dolasimin zayiflamasina yol açan gebelik, batin içi tümörler
  • Kalp yetersizligi
  • Varisler
  • Ileri yas
  • Ciddi süregelen obstrüktif akciger hastaliklari (KOAH)
  • Uzun süreli hareketsiz seyahatler (özellikle uzun otobüs ve uçak yolculuklari) 

2-Asiri Pihtilasma Egilimleri:

  • Kalitsal hastaliklar
  • Kanserler
  • Dogum kontrol ilaçlari, gebelik
  • Bazi kan hastaliklari
  • Bazi böbrek hastaliklari (özellikle asiri protein kaybi ile seyreden)
  • Asiri kilolu olma

Akciger Embolisi Belirtileri Nelerdir?
Küçük embolilerde herhangi bir yakinma olmayabilir, ya da gözden kaçabilecek hafif nefes darliklari, çarpintilar olabilir. Daha büyük embolilerde ani ortaya çikan nefes darligi, çarpinti, gögüs ve yan agrilari, öksürük ve kan tükürme görülebilir. Hatta ana damarin büyük bir pihti ile birden tikanmasi ile ani ölüm ortaya çikabilir.

Akciger Embolisi Tanisi Nasil Konur?

Maalesef hastalik belirtileri çogu kez özgün degildir ve ilk elde yapilan akciger grafisi, EKG, kan sayimi gibi tetkikler normal çikabilmektedir. Risk faktörlerini tasiyan ve yakinmalari olan kisilerde öncelikle akla gelmeli; ilk yapilan tetkiklerle tespit edilemese de akciger embolisi olasiligi her zaman akilda tutularak daha ileri incelemeler yapilip taninin erken konmasi saglanmali ve tedaviye hizla baslanmalidir. Çünkü erken tani hayat kurtaricidir. Bu amaçla diger tetkik yöntemleri olarak, atardamardan kan gazi örnegi alinip oksijende düsme olup olmadiginin tespit edilmesi, ekokardiyografi ile kalbin sag tarafinda bir yüklenme olup olmadiginin ve hatta ana akciger damarinda görülebilir bir pihtinin arastirilmasi, uyluk ve bacak kaslari arasinda yer alan toplardamar kan akiminin doppler ultrasonografi ile incelenmesi, akciger sintigrafisi ile akciger dokusunda solunuma katilan ana damar tikanmasi nedeniyle kanlanamayan alanlarin gösterilmesi, spiral toraks bilgisayarli tomografi ile büyük ve orta boy akciger atardamarlarinda pihtinin ve/veya akciger doku bozunumlarinin ortaya konulmasi yapilir. Manyetik rezonans görüntülemesi, akciger anjiyografisi ile atardamarlar yüksek kalitede görüntülenebilmektedir.

Akciger Embolisi Tedavisi Nasil Yapilir?
Yüksek riskli hastalara tani konulur konulmaz veya ilk iki hafta içinde tani konulan hastalara damardan pihti eritici ilaç tedavisi verilebilir. Bu tedavi uygulamasinin yetersiz kaldigi, olasi zararlari sebebiyle yapilamayan veya daha da yüksek riskli hastalarda ameliyatla atardamar içindeki pihti çikarilabilmektedir. Daha sonra en az alti ay pihtilasmayi azaltici ilaçlar kullanilmaktadir. Bazi yüksek riskli veya tekrarlayici embolisi olan hastalara pihti olusumunu azaltici ilaçlar ömür boyu verilebilir. Pihti atma riski yüksek olan veya sürekli tekrarlayan, uyluk, bacak ve legen kemiklerinde kronik pihti olusan hastalarda, pihti olusumunu azaltan ilaçlarin yani sira kalbe giden karin içinde yerlesik ana toplardamara (vena kava inferior) pihtinin geçisini engelleyen filtre takilabilmektedir.

Akciger Embolisinden Korunmak Için Ne Yapmalidir?

  • Öncelikle uzun süreli hareketsiz kalmaktan kaçinmak gerekir. Uzun süreli seyahatlerde sik sik mola verip hareket yapilmalidir. Uzun uçak yolculuklarinda, çogu kez monitörlerden gösterilen ve oturulan koltukta yapilabilecek egzersizleri yapmak ve tekrar etmek önemlidir.
  • Kan pihtilasmasini arttiran ve dolasimi zayiflatan alkol, sigara tüketiminden uzak durulmalidir.
  • Özellikle sigara içen, 35 yasin üzerindeki bayanlar gebeligi önleyici ilaç kullanimindan kaçinmalidir.
© 2017 Kardiyovasküler Akademi Derneği. Tüm Hakları Saklıdır.